ศิลาดล

การพัฒนากระบวนการผลิตจากอดีตถึงปัจจุบัน

     ในอดีต การทำเครื่องปั้นดินเผาศิลาดล เป็นงานทำด้วยมือ และใช้วัตถุธรรมชาติ ไม่มีสารเคมี สีเขียวไข่กา เกิดจาก การนำไม้รกฟ้า และไม้ก่อ เผาเอาขี้เถ้า และนำมา ผสมกับดินหน้านา แล้วเผาเคลือบ ด้วยวิธีลดออกซิเจน (Reduction Firing) เผาความร้อนสูง ที่อุณหภูมิประมาณ 1,260-1,300 องศาเซลเซียส ทำให้ผิวเคลือบ เป็นสีเขียวใส และแตกลายงา ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว ของเครื่องปั้นดินเผาศิลาดล

 

     ในปัจจุบัน เนื่องจากวัตถุดิบ ซึ่งได้จากธรรมชาติ ได้แก่ ไม้รกฟ้า ไม้ก่อ และดินหน้านาที่เหมาะกับ การทำเครื่องปั้นดินเผาศิลาดล นั้นมีน้อยมาก และหาได้ยาก อีกทั้ง เป็นการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ ประกอบกับ วิทยาการมีความก้าวหน้า สามารถสกัดสาร จากวัตถุธรรมชาติ ที่มีคุณสมบัติ เช่นเดียวกับ วัตถุตามธรรมชาติ ที่ใช้ในสมัยโบราณ ได้แก่ การใช้ดินหน้านา ได้พัฒนามาเป็น ดินเหนียวสีดำ (Ball Clay) แทน ส่วนน้ำเคลือบ จากที่เคยใช้ขี้เถ้า จากไม้รกฟ้า และไม้ก่อได้ พัฒนามาใช้ปูน หินเขียวหนุมาน แร่เฟสสปาร์ สนิมเหล็ก และดินเหนียวแทน ส่วนสีเขียนลาย ใช้เฟอริคออกไซด์ (สนิมเหล็ก) ซึ่งได้จากการ สกัดจากดินนำ มาผสมดินเหนียว และยางไม้มะตูม มะขวิด กระถิน ซึ่งการใช้วัตถุดิบธรรมชาติเหล่านี้ ทำให้เครื่องปั้นดินเผาศิลาดล บ้านเหนือ (ดอนอิฐ) มีคุณภาพมาตรฐาน และมีเอกลักษณ์ เหมือนเครื่องปั้นดินเผาศิลาดล ในสมัยโบราณทุกประการ

ขั้นตอนการผลิตเครื่องปั้นดินเผาศิลาดล บ้านเหนือ (ดอนอิฐ)

1. การเตรียมดิน

โดยการนำดินเหนียวสีดำ (Ball Clay) ซึ่งเป็นดินเหนียวสีดำชนิด Stone Ware หรือ Kaolin ที่มีคุณภาพสูง คือมีสนิมเหล็ก (Ferric oxide) ต่ำ มีความแข็งแกร่ง (Strength) และต้องมีความชื้น 20% เพื่อให้สามารถปั้นได้ (โดยการทดสอบ นำมาปั้นขนาดนิ้วก้อย ยาว 5-6 นิ้ว ทำเป็นรูปเกือกม้าได้โดยไม่ขาด)

 

2. การปั้น มี 2 วิธี คือ

2.1 การปั้นรูปด้วยมือ โดยนำดินที่ได้จากขั้นที่ 1 มาขึ้นรูปบนแป้นหมุน เพื่อปั้นเป็นภาชนะต่างๆ ตามรูปแบบที่ต้องการ หรือตามจินตนาการ

2.2 นำดินมาละลายในน้ำ เทใส่แบบพิมพ์ หรือเบ้า จะให้เนื้อที่ต้องการหนา หรือบาง อยู่ที่การควบคุม ระยะเวลาที่น้ำดิน อยู่ในแบบพิมพ์ หรือเบ้า ถ้าใช้เวลามาก เนื้อผลิตภัณฑ์จะหนา ถ้าใช้เวลาน้อย เนื้อผลิตภัณฑ์จะบาง ทั้งนี้ เนื่องจากคุณสมบัติ ของปูนพลาสเตอร์ที่ใช้ทำแบบพิมพ์ หรือเบ้า

 

3. หลังจากปั้น หรือขึ้นรูปเรียบร้อยแล้ว ต้องปล่อยให้ชิ้นงาน แห้งตามธรรมชาติ หากชิ้นงานใด จะทำการแกะสลักเนื้อดิน จะต้องการแกะสลัก ในขณะที่ดินยังหมาดๆ ไม่แห้ง

 

4. นำชิ้นงานไปเตาเผา ซึ่งมีอุณหภูมิที่ 800 องศาเซลเซียส หรือที่เรียกว่า เผาแบบบิสกิต (Biscque Fired) หลังจากเผาเสร็จ จะต้องตรวจสอบรอยร้าว และความบกพร่องต่างๆ

 

5. นำชิ้นงานบิสกิต ที่ผ่านการตรวจสอบคุณภาพแล้ว ไปตกแต่งเขียนลาย ตามที่ต้องการ

 

6. นำชิ้นงานจากข้อ 5 ไปชุบน้ำเคลือบ ทิ้งไว้ให้แห้ง ตกแต่งเคลือบให้ละเอียดเรียบร้อย

 

7. นำไปเผา ในเตาเผา ใช้อุณหภูมิที่ 1,250-1,300 องศาเซลเซียส ใช้เวลาเผา 10-12 ชั่วโมง การเผาอยู่ในระบบ ลดออกซิเจน (Reduction Frieg) เพื่อให้เกิดสีเขียว และแตกลายงา ทิ้งไว้ให้เย็น 12 ชั่วโมง จึงจะสามารถเปิดเตาได้ เมื่อเปิดเตาเผา อุณหภูมิจะลดลงอีกเหลือ 180 องศาเซลเซียส รอ 3-4 ชั่วโมง ก็จะหยิบผลิตภัณฑ์ออกจากเตาเผาได้ จากนั้นทำการตรวจสอบคุณภาพ ของชิ้นงาน ตามต้องการ หรือตามลูกค้าสั่ง สำหรับชิ้นงาน ที่ต้องการลงทอง เพื่อเพิ่มมูลค่า และความโดดเด่น ก็ต้องเพิ่มลวดลายด้วยทอง แล้วนำไปเข้าเตาเผาอีก 5-6 ชั่วโมง เผาที่อุณหภูมิ 800 องศาเซลเซียส ภายในบรรยากาศ ที่มีออกซิเจน เป็นส่วนประกอบ โดยไม่มีคาร์บอนไดออกไซด์

การใช้เทคโนโลยีการผลิต

     การผลิตเครื่องปั้นดินเผาศิลาดล บ้านเหนือ (ดอนอิฐ) มีการนำเทคโนโลยีมาใช้ คือ การใช้เตาเผาแบบใหม่ แทนการใช้เตาเผาแบบโบราณ ที่ก่อในดิน โดยขุดเป็นหลุม หรืออุโมงค์ แล้วก่ออิฐเป็นเตาเผา เตาเผาบ้านเหนือ (ดอนอิฐ) ใช้เตาเผาที่ผลิตขึ้น จากวัสดุทนความร้อนสูง เตาเผาจะตั้งอยู่บนพื้นดิน และเคลื่อนย้ายได้ และสามารถควบคุมอุณหภูมิ ได้ตามต้องการ นอกจากนี้ มีการใช้แบบพิมพ์ หรือเบ้าหล่อ เพื่อให้ สามารถผลิตชิ้นงานรูปแบบต่างๆ ได้ในครั้งละปริมาณมากๆ ก่อนนำมาตกแต่ง และเขียนลวดลายด้วยมือ ทั้งนี้ เพื่อให้สามารถ ผลิตได้ตามจำนวน และเวลาที่ผู้สั่งซื้อกำหนด